SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA 
I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH

ROBOTY MONTAŻOWE SIECI KANALIZACYJNYCH 
Z TWORZYW SZTUCZNYCH W
SYSTEMIE KANALIZACJI GRAWITACYJNEJ
(Kod CPV 45231300-8)

„Budowa kanalizacji sanitarnej w ulicy Chopina 
w Boguszowie-Gorcach”

SPIS TREŚCI

WSKAZÓWKI METODYCZNE
1.	CZEŚĆ OGÓLNA
2.	WYMAGANIA DOTYCZĄCE WŁAŚCIWOŚCI MATERIAŁÓW
3.	WYMAGANIA DOTYCZĄCE SPRZĘTU I MASZYN
4.	WYMAGANIA DOTYCZĄCE TRANSPORTU
5.	WYMAGANIA DOTYCZĄCE WYKONANIA ROBÓT
6.	KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
7.	WYMAGANIA DOTYCZĄCE PRZEDMIARU I OBMIARU ROBÓT
8.	SPOSÓB ODBIORU ROBÓT
9.	PODSTAWA ROZLICZENIA ROBÓT PODSTAWOWYCH, TYMCZASOWYCH 
I PRAC TOWARZYSZĄCYCH
10.	DOKUMENT ODNIESIENIA

Załącznik 1
Załącznik 2

Najważniejsze oznaczenia i skróty:
ST - Specyfikacja Techniczna
SST - Szczegółowa Specyfikacja Techniczna
PZJ - Program Zabezpieczenia Jakości

1. CZĘŚĆ OGÓLNA
1.1.	Nazwa nadana zamówieniu przez Zamawiającego
„Budowa sieci kanalizacyjnej w ul. Chopina w Boguszowie-Gorcach”.

1.2.	Przedmiot ST
Przedmiotem niniejszej standardowej specyfikacji technicznej (ST) są wymagania ogólne dotyczące wykonania i odbioru sieci kanalizacyjnych przeznaczonych do odprowadzania ścieków bytowych, komunalnych, przemysłowych i wód opadowych.
Postanowień zawartych w niniejszej specyfikacji nie stosuje się do budowy sieci kanalizacyjnych na terenach górniczych, objętych odrębnymi przepisami.

1.3.	Zakres stosowania ST
Niniejsza specyfikacja techniczna jest dokumentem przetargowym i kontraktowym przy zlecaniu 
i realizacji robót wymienionych w pkt. 1.2., a objętych zamówieniem określonym w pkt. 1.8.
Projektant sporządzający dokumentację projektową i odpowiednie szczegółowe specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych może wprowadzać do niniejszej standardowej specyfikacji zmiany, uzupełnienia lub uściślenia, odpowiednie dla przewidzianego projektem zadania, obiektu lub robót, uwzględniające wymagania Zamawiającego oraz konkretne warunki ich realizacji, które są niezbędne do określenia ich standardu i jakości.
Odstępstwa od wymagań podanych w niniejszej specyfikacji mogą mieć miejsce tylko 
w przypadkach małych, prostych i drugorzędnych robót o niewielkim znaczeniu, dla których istnieje pewność, że podstawowe wymagania będą spełnione przy zastosowaniu metod wykonania wynikających z doświadczenia i przy przestrzeganiu zasad sztuki budowlanej.
1.4.	Przedmiot i zakres robót objętych ST
Roboty, których dotyczy Specyfikacja, obejmują wszystkie czynności podstawowe występujące przy montażu sieci kanalizacyjnych i przykanalików z tworzyw sztucznych oraz obiektów 
i urządzeń na tych sieciach, a także roboty tymczasowe oraz prace towarzyszące.
Robotami tymczasowymi przy budowie sieci kanalizacyjnych wymienionych wyżej są: wykopy, umocnienia ścian wykopów, odwodnienie wykopów na czas montażu rurociągów w przypadku wystąpienia wysokiego poziomu wód gruntowych (względnie opadowych), wykonanie podłoża, zasypanie wykopów wraz z zagęszczeniem obsypki i zasypki.
Do prac towarzyszących należy zaliczyć między innymi geodezyjne wytyczenie tras kanalizacyjnych oraz ich inwentaryzację powykonawczą.
1.5.	Określenia podstawowe, definicje
Określenia podstawowe przyjęte w niniejszej specyfikacji technicznej są zgodne z określeniami przyjętymi w zeszycie nr 9 „Warunków Technicznych Wykonania i Odbioru (WTWiO) Sieci Kanalizacyjnych" wydanych przez Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Techniki Instalacyjnej INSTAL, odpowiednimi normami oraz określeniami podanymi w ST „Wymagania Ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt. 1.4., a także podanymi poniżej:
System kanalizacyjny - sieć rurociągów i urządzeń lub obiektów pomocniczych, które służą do odprowadzania ścieków i/lub wód opadowych od przykanalików do oczyszczalni lub innego miejsca utylizacji.
System grawitacyjny - system kanalizacyjny, w którym przepływ odbywa się dzięki sile ciężkości, a przewody są projektowane do pracy w normalnych warunkach w przypadku częściowego napełnienia.
Sieć kanalizacyjna ogólnospławna - sieć przeznaczona do odprowadzania ścieków bytowo-gospodarczych, przemysłowych i opadowych.
Sieć kanalizacyjna ściekowa - sieć przeznaczona do odprowadzania ścieków bytowo-gospodarczych i przemysłowych.
Sieć deszczowa - sieć przeznaczona do odprowadzania ścieków opadowych.
Studzienka monolityczna - studzienka, której co najmniej komora robocza jest wykonana 
w konstrukcji monolitycznej.
Studzienka prefabrykowana - studzienka, której co najmniej zasadnicza część komory roboczej 
i komin włazowy są wykonane z prefabrykatów.
Studzienka murowana - studzienka, której co najmniej zasadnicza część komory roboczej wykonana jest z cegły.
Studzienka włazowa - studzienka przystosowana do wchodzenia i wychodzenia dla wykonywania czynności eksploatacyjnych w kanale.
Studzienka inspekcyjna (przeglądowa) - studzienka niewłazowa przystosowana do wykonywania czynności eksploatacyjnych i kontrolnych z powierzchni terenu za pomocą urządzeń hydraulicznych (czyszczenie kanałów) oraz techniki video do przeglądów kanałów.
Komora robocza - część studzienki przeznaczona do wykonywania czynności eksploatacyjnych.
Komin włazowy - szyb łączący komorę roboczą z powierzchnią terenu, przeznaczony do wchodzenia i wychodzenia obsługi.
Kineta - wyprofilowane koryto w dnie studzienki, przeznaczone do przepływu ścieków.
1.6.	Ogólne wymagania dotyczące robót
Wykonawca robót jest odpowiedzialny za jakość wykonania robót oraz za zgodność 
z dokumentacją projektową, postanowieniami zawartymi w zeszycie nr 9 WTWiO dla sieci kanalizacyjnych, ST i poleceniami Inspektora nadzoru oraz ze sztuką budowlaną. Ogólne wymagania dotyczące robót wykonywanych na tej budowie podano w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 1.5.
1.7.	Dokumentacja robót montażowych sieci kanalizacyjnych
Roboty budowy sieci kanalizacyjnych należy wykonywać na podstawie dokumentacji, której wykaz oraz podstawy prawne ich sporządzenia podano w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 1.6. Przy wykonywaniu tych robót należy wykorzystać także:

Uwaga. Wymienić dodatkowe opracowania dokumentacyjne, jeżeli zostały sporządzone i są niezbędne do właściwego wykonania robót.

2.	WYMAGANIA DOTYCZĄCE WŁAŚCIWOŚCI MATERIAŁÓW
2.1.	Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 2
2.2.	Rodzaje materiałów
2.2.1.	Rury i kształtki z niezmiękczonego polichlorku winylu (PVC-U)
Rury i kształtki z niezmiękczonego polichlorku winylu (PVC-U) do odwadniania i kanalizacji muszą spełniać warunki określone w PN-EN 1401-1:1999.
Wymiary DN/OD rur i i kształtek są następujące: 110, 125, 160, 200, 250, 315, 355, 400, 450, 500, 560, 630, 710, 800, 900, 1000 mm
2.2.2.	Rury i kształtki z polipropylenu (PP)
Rury i kształtki z polipropylenu (PP) do odwadniania i kanalizacji muszą spełniać warunki określone w PN-EN 1852-1:1999.
Wymiary DN/OD rur i kształtek są następujące: 110, 125, 160, 200, 250, 315, 355, 400, 450, 500, 560, 630, 800, 1000, 1200, 1400, 1600 mm.
2.2.3.Studzienki kanalizacyjne
Studzienki kanalizacyjne muszą spełniać warunki określone w PN-EN 10729:1999. Studzienki kanalizacyjne powinny być wykonane z materiałów trwałych. Zaleca się:
•	beton hydrotechniczny z domieszkami uszczelniającymi,
•	kręgi betonowe i żelbetowe łączone na zaprawę cementową lub na uszczelki,
•	cegłę kanalizacyjną PN-B 12037:1998,
•	tworzywa sztuczne, takie jak PVC-U, PP, PE i inne.
W przypadku ścieków agresywnych należy zastosować odpowiednie materiały chemoodporne lub izolacje.
Uwaga. W specyfikacji szczegółowej należy wówczas podać parametry techniczne takich materiałów.
Minimalna średnica wewnętrzna studzienki włazowej powinna wynosić 1,20 m wyjątkowo dopuszcza się 1,0 m, a wysokość komory roboczej 2,0 m.

3.	WYMAGANIA DOTYCZĄCE SPRZĘTU I MASZYN
3.1. Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podane zostały w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 3
Sprzęt używany do robót powinien być zgodny z ofertą Wykonawcy i powinien odpowiadać pod względem typów i ilości wskazaniom zawartym w SST, PZJ lub projekcie organizacji robót, zaakceptowanym przez inwestora. W przypadku braku ustaleń w takich dokumentach sprzęt powinien być uzgodniony i zaakceptowany przez inwestora.
Sprzęt stosowany do wykonania robót musi być utrzymywany w dobrym stanie i gotowości do pracy, oraz spełniać normy ochrony środowiska i przepisy dotyczące jego użytkowania.
Wykonawca powinien dostarczyć kopie dokumentów potwierdzających dopuszczenie sprzętu do użytkowania, tam gdzie jest to wymagane przepisami.
Jeżeli dokumentacja projektowa lub SST przewidują możliwość wariantowego użycia sprzętu przy wykonywanych robotach, wykonawca powiadomi inwestora o swoim zamiarze wyboru i uzyska jego akceptację przed użyciem sprzętu. Wybrany sprzęt, po akceptacji nie może być później zmieniany bez jego zgody.

4. WYMAGANIA DOTYCZĄCE TRANSPORTU
4.1.	Ogólne wymagania dotyczące transportu podane zostały w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 4
4.2.	Wymagania dotyczące przewozu rur z tworzyw sztucznych
Ze względu na specyficzne cechy rur z tworzyw sztucznych należy spełnić następujące dodatkowe wymagania:
•	rury należy przewozić wyłącznie samochodami skrzyniowymi lub pojazdami posiadającymi boczne wsporniki o maksymalnym rozstawie 2 m; a wystające poza pojazd końce rur nie mogą być dłuższe niż 1 m,
•	jeżeli przewożone są luźne rury, to przy ich układaniu w stosy na samochodzie wysokość ładunku nie powinna przekraczać 1 m,
•	podczas transportu rury powinny być zabezpieczone przed uszkodzeniem przez metalowe części środków transportu jak śruby, łańcuchy, itp. Luźno układane rury powinny być zabezpieczone przed zarysowaniem przez podłożenie tektury falistej i desek pod łańcuch spinający boczne ściany skrzyni samochodu,
•	podczas transportu rury powinny być zabezpieczone przed zmianą położenia. Platforma samochodu powinna być ustawiona w poziomie.
Według istniejących zaleceń przewóz powinien odbywać się przy temperaturze otoczenia -5°C do +30°C.

4.3.	Wymagania dotyczące przewozu studzienek kanalizacyjnych
4.3.1.	Wymagania dotyczące przewozu studzienek kanalizacyjnych z tworzyw sztucznych
Studzienki podczas transportu muszą być zabezpieczone przed uszkodzeniem. Powinny być ułożone ściśle obok siebie i zabezpieczone przed przesuwaniem się (wyłącznie materiałami niemetalowymi - najlepiej taśmami parcianymi).
Powierzchnie pojazdów przewożących studzienki muszą być równe i pozbawione ostrych lub wystających krawędzi.
4.3.2.	Wymagania dotyczące przewozu studzienek kanalizacyjnych prefabrykowanych
Studzienki kanalizacyjne prefabrykowane należy przewozić w pozycji ich wbudowania. Podczas transportu muszą być zabezpieczone przed możliwością przesunięcia się. Przy transporcie prefabrykatów w pozycji pionowej na kołowych środkach transportu powinny być one układane na elastycznych podkładach.

4.4.	Składowanie materiałów
4.4.1.Składowanie rur i kształtek w wiązkach lub luzem
Rury i kształtki należy w okresie przechowywania chronić przed bezpośrednim działaniem promieniowania słonecznego i temperaturą przekraczającą +40°C.
Przy długotrwałym składowaniu (kilka miesięcy lub dłużej) rury powinny być chronione przed działaniem światła słonecznego przez przykrycie składu plandekami brezentowymi lub innym materiałem (np. folią nieprzeźroczystą z PVC lub PE) lub wykonanie zadaszenia. Należy zapewnić cyrkulację powietrza pod powłoką ochronną aby rury nie nagrzewały się i nie ulegały deformacji.
Oryginalnie zapakowane wiązki rur można składować po trzy, jedna na drugiej do wysokości maksymalnej 3 m, przy czym ramki wiązek winny spoczywać na sobie, luźne rury lub niepełne wiązki można składować w stosach na równym podłożu, na podkładkach drewnianych 
o szerokości min. 10 cm, grubości min. 2,5 cm i rozstawie co 1-2 m. Stosy powinny być z boku zabezpieczone przez drewniane wsporniki, zamocowane w odstępach co 1-2 m. Wysokość układania rur w stosy nie powinna przekraczać 7 warstw rur i 1,5 m wysokości. Rury o różnych średnicach winny być składowane odrębnie.
Rury kielichowe układać kielichami naprzemianlegle lub kolejne warstwy oddzielać przekładkami drewnianymi.
Stos należy zabezpieczyć przed przypadkowym ześlizgnięciem się rury poprzez ograniczenie jego szerokości przy pomocy pionowych wsporników drewnianych zamocowanych w odstępach 1-2 m.
4.4.2.Składowanie studzienek z tworzyw sztucznych
Studzienki z tworzyw sztucznych należy składować w takich miejscach, aby żaden z ich elementów nie był narażony na uszkodzenie. Mogą one być przechowywane na wolnym powietrzu, ale tylko wtedy, gdy temperatura otoczenia nie przekracza +40°C. Studzienki należy chronić przed kontaktem z materiałami ropopochodnymi.

4.4.3.Składowanie studzienek prefabrykowanych
Elementy prefabrykowane należy składować na placu składowym o wyrównanej i odwodnionej powierzchni. Prefabrykaty drobnowymiarowe mogą być układane w stosach o wysokości do 1,80 m. Stosy powinny być zabezpieczone przed przewróceniem.

5. WYMAGANIA DOTYCZĄCE WYKONANIA ROBÓT
5.1.	Ogólne zasady wykonania robót podane zostały w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 5
5.2.	Warunki przystąpienia do robót
Przed przystąpieniem do montażu sieci kanalizacyjnej należy:
•	dokonać geodezyjnego wytyczenia trasy rurociągu,
•	wykonać wykopy z ewentualnym umocnieniem ich ścian zgodnie z PN-B-10736:1999,
•	obniżyć poziom wody gruntowej na czas wykonywania robót podstawowych (w przypadku wystąpienia wysokiego poziomu wód gruntowych lub opadowych),
•	przygotować podłoże pod rurociąg zgodnie z dokumentacją.
5.3.	Montaż rurociągów
Montaż rurociągów może odbywać się dwoma metodami:
•	montaż odcinków rurociągów na powierzchni terenu i opuszczenie ich do wykopu,
•	montaż odcinków rurociągu w wykopie.
Rury w wykopie powinny być ułożone w osi montowanego przewodu z zachowaniem spadków. Na całej długości powinny przylegać do podłoża na co najmniej L obwodu.
5.4.	Połączenia rur i kształtek z PVC-U i PP
Przed montażem rur i kształtek z PVC-U i PP należy dokonać ich oględzin. Powierzchnie wewnętrzne i zewnętrzne rur oraz kształtek powinny być gładkie, czyste, pozbawione nierówności, porów i jakichkolwiek innych uszkodzeń w stopniu uniemożliwiającym spełnienie wymagań określonych w normach PN-EN 1401-1:1999, PN-EN 1401-3:2002(11) oraz PN-EN 1852-1:1999, PN-EN 1852-1:1999/A1:2004.
5.4.1.Połączenia kielichowe na wcisk
Montaż połączeń kielichowych polega na wsunięciu (wciśnięciu) końca rury w kielich, z osadzoną uszczelką (pierścieniem elastomerowym), do określonej głębokości. Dopuszczalne jest stosowanie środka smarującego ułatwiającego wsuwanie. Należy zwrócić szczególną uwagę na osiowe wprowadzenie końca rury w kielich.

5.5. Studzienki kanalizacyjne
Studzienki kanalizacyjne powinny być szczelne i muszą spełniać wymagania określone w PN-B/10729:1999.
Elementy prefabrykowane studzienek, a także studzienki z tworzyw sztucznych powinny być montowane zgodnie z instrukcjami producentów.

6.	KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1.	Ogólne zasady kontroli jakości robót podane zostały w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 6
6.2.	Kontrolę wykonania sieci kanalizacyjnych należy przeprowadzić zgodnie z zaleceniami określonymi w zeszycie nr 9 „Warunków Technicznych Wykonania i Odbioru Sieci Kanalizacyjnych" pkt 7 „Kontrola i badania przy odbiorze".
Szczelność przewodów wraz z podłączeniami i studzienkami należy zbadać zgodnie z zasadami określonymi w PN-EN 1610:2002. Badanie to powinno być przeprowadzone z użyciem powietrza (metoda L) lub wody (metoda W).
Metoda badań powinna być wskazana w dokumentacji projektowej lub szczegółowej specyfikacji technicznej (SST). Przewód kanalizacyjny spełnia wymagania określone w normie (podczas badania szczelności przy użyciu powietrza), gdy spadek ciśnienia zmierzony po upływie czasu badań jest mniejszy niż określony w tabeli 3 PN-EN 1610:2002.
Jeżeli w czasie wykonywania próby szczelności z użyciem powietrza występują uszkodzenia, należy przeprowadzić badanie wodą i wyniki te powinny być decydujące.
Wymagania dotyczące badania szczelności przy pomocy wody, są spełnione, jeżeli ilość wody dodanej (podczas wykonywania badań) nie przekracza:
•	0,15 l/m2 w czasie 30 min. dla przewodów,
•	0,20 l/m2 w czasie 30 min. dla przewodów wraz ze studzienkami włazowymi,
•	0,40 l/m2 w czasie 30 min. dla studzienek kanalizacyjnych,
•	m2 - odnosi się do wewnętrznej powierzchni zwilżonej rur i studzienek.

7.	WYMAGANIA DOTYCZĄCE PRZEDMIARU I OBMIARU ROBÓT
7.1.	Ogólne zasady obmiaru robót podane zostały w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 7
7.2.	Jednostki i zasady obmiaru robót
Obmiar robót będzie określać faktyczny zakres wykonanych robót, zgodnie z dokumentacją projektową i SST, w jednostkach ustalonych w kosztorysie.

Wariant I
7.2.1. Jednostki i zasady obmiaru robót tymczasowych
Robotami tymczasowymi przy montażu sieci wodociągowych są roboty ziemne (wykopy), umocnienia ich pionowych ścian, wykonanie podłoża pod rurociągi oraz zasypanie 
z zagęszczeniem gruntu. Zasady obmiaru tych robót należy przyjąć takie same jak dla robót ziemnych określone w odpowiednich katalogach. Jednostkami obmiaru są:
•	wykopy i zasypka - m3,
•	umocnienie ścian wykopów - m ,
•	wykonanie podłoża - m3 (lub m2 wraz z podaniem grubości warstwy w m). 7.2.2. Jednostki i zasady obmiaru robót podstawowych
Obmiaru robót podstawowych sieci i przyłączy kanalizacyjnych (w przypadku wyceny robót 
w oparciu o KNR 2-18 lub KNNR 4) dokonuje się z uwzględnieniem podziału na:
•	rodzaj rur i ich średnice,
•	rodzaj wykopu - o ścianach pionowych lub skarpowych,
•	głębokość posadowienia rurociągu licząc od powierzchni terenu,
•	poziom wody gruntowej.
Długość kanałów obmierza się w metrach wzdłuż osi. Do długości kanałów nie wlicza się komór 
i studni rewizyjnych (licząc ich wymiar wewnętrzny).
Zwężki zalicza się do przewodów o większej średnicy.
Podłoża pod rurociągi obmierza się w metrach kwadratowych, a obetonowanie kanałów 
- w metrach sześciennych zużytego betonu.
Kształtek nie wlicza się do długości rurociągu, a oblicza się ich liczbę w sztukach.
Studnie rewizyjne z prefabrykatów betonowych i tworzyw sztucznych oblicza się w kompletach zależnie od średnicy, rodzaju gruntów (dla studni wykonywanych metodą studniarską) 
i głębokości. Głębokość studni określa się jako różnicę rzędnych włazu i dna studni.
Długość odcinków kanałów i kolektorów poddanych próbie szczelności należy mierzyć między osiami studzienek rewizyjnych, ograniczających odcinek poddany próbie.

Wariant II - Przy wyższym poziomie agregacji robót
Sieci kanalizacyjne obmiaruje się w metrach długości tych sieci łącznie z kształtkami, studzienkami i komorami. Ten poziom agregacji obejmuje wykonanie robót tymczasowych 
i towarzyszących.
Uwaga. Ustalając treść szczegółowej specyfikacji technicznej dla konkretnej dokumentacji projektowej należy wybrać tylko jeden wariant uzgodniony z Zamawiającym.

8. SPOSÓB ODBIORU ROBÓT
8.1.	Ogólne zasady odbioru robót podano w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 8
8.2.	Badanie   przy  odbiorze  sieci   kanalizacyjnych   należy  przeprowadzić zgodnie 
z ustaleniami podanymi w pkt. 7.2. WTWiO sieci kanalizacyjnych
8.3.	Badania przy odbiorze - rodzaje badań
Badania przy odbiorze przewodów sieci kanalizacyjnej zależne są od rodzaju odbioru technicznego robót. Odbiory techniczne robót składają się z odbioru technicznego częściowego dla robót zanikających i odbioru technicznego końcowego po zakończeniu budowy.
Badania przy odbiorze powinny być zgodne z PN-EN 1610:2002.
8.4.	Odbiór techniczny częściowy
Badania przy odbiorze technicznym częściowym polegają na:
•	zbadaniu zgodności usytuowania i długości przewodu z dokumentacją. Dopuszczalne odchylenie w planie osi przewodu od osi wytyczonej nie powinno przekraczać ±2 cm,
•	zbadaniu podłoża naturalnego przez sprawdzenie nienaruszenia gruntu. W przypadku naruszenia podłoża naturalnego, sposób jego zagęszczenia powinien być uzgodniony 
z projektantem lub nadzorem,
•	zbadaniu podłoża wzmocnionego przez sprawdzenie jego grubości i rodzaju, zgodnie 
z dokumentacją,
•	zbadaniu materiału ziemnego użytego do podsypki i obsypki przewodu, który powinien być drobny i średnioziarnisty, bez grud i kamieni,
•	zbadaniu szczelności przewodu. Badanie szczelności należy przeprowadzić zgodnie z PN-EN 1610:2002 dla kanalizacji grawitacyjnej.
Szczelność przewodów i studzienek kanalizacji grawitacyjnej powinna gwarantować utrzymanie przez okres 30 minut ciśnienia próbnego, wywołanego wypełnieniem badanego odcinka przewodu wodą do poziomu terenu. Ciśnienie to nie może być mniejsze niż 10 kPa i większe niż 50 kPa, licząc od poziomu wierzchu rury.
Dopuszcza się wykonywanie próby szczelności za pomocą powietrza wg PN-EN 1610:2002.
Wyniki badań, powinny być wpisane do dziennika budowy, który z protokołem próby szczelności przewodu, inwentaryzacją geodezyjną (dopuszcza się inwentaryzację szkicową) oraz certyfikatami i deklaracjami zgodności z polskimi normami i aprobatami technicznymi, dotyczącymi rur i kształtek, studzienek kanalizacyjnych, zwieńczeń wpustów i studzienek kanalizacyjnych jest przedłożony podczas spisywania protokołu odbioru technicznego -częściowego (załącznik 1), który stanowi podstawę do decyzji o możliwości zasypywania odebranego odcinka przewodu sieci kanalizacyjnej.
Wymagane jest także dokonanie wpisu do dziennika budowy o wykonaniu odbioru technicznego częściowego. Kierownik budowy jest zobowiązany, zgodnie z art. 22 ustawy Prawo budowlane, przy odbiorze technicznym - częściowym przewodu kanalizacyjnego, zgłosić inwestorowi do odbioru roboty ulegające zakryciu, zapewnić dokonanie prób i sprawdzenie przewodu, zapewnić geodezyjną inwentaryzację przewodu, przygotować dokumentację powykonawczą.

8.5. Odbiór techniczny końcowy
Badania przy odbiorze technicznym końcowym polegają na:
•	zbadaniu zgodności dokumentacji technicznej ze stanem faktycznym i inwentaryzacją geodezyjną,
•	zbadaniu zgodności protokołu odbioru wyników badań stopnia zagęszczenia gruntu zasypki wykopu,
•	zbadaniu rozstawu studzienek kanalizacyjnych,
•	zbadaniu protokołów odbiorów prób szczelności przewodów kanalizacyjnych. Wyniki badań powinny być wpisane do dziennika budowy, który z:
•	protokołami odbiorów technicznych częściowych przewodu kanalizacyjnego (załącznik 1),
•	projektem ze zmianami wprowadzonymi podczas budowy,
•	wynikami badań stopnia zagęszczenia gruntu zasypki wykopu,
•	inwentaryzacją geodezyjną,
•	protokołem szczelności systemu kanalizacji grawitacyjnej (załącznik 2),
należy przekazać inwestorowi wraz z wykonanym przewodem sieci kanalizacyjnej.
Konieczne jest dokonanie wpisu do dziennika budowy o wykonaniu odbioru technicznego końcowego.
Teren po budowie przewodu kanalizacyjnego powinien być doprowadzony do pierwotnego stanu.
Kierownik budowy przekazuje inwestorowi instrukcję obsługi określonego systemu kanalizacyjnego.
Kierownik budowy jest zobowiązany, zgodnie z art. 57 ust. 1 p. 2 ustawy Prawo budowlane, przy odbiorze końcowym złożyć oświadczenia:
•	o wykonaniu przewodu kanalizacyjnego zgodnie z dokumentacją projektową i warunkami pozwolenia na budowę,
•	o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także - w razie korzystania - ulicy i sąsiadującej z budową nieruchomości.

9. PODSTAWA ROZLICZENIA ROBÓT PODSTAWOWYCH, TYMCZASOWYCH I PRAC TOWARZYSZĄCYCH
9.1.	Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności podano w ST „Wymagania ogólne" Kod CPV 45000000-7, pkt 9
9.2.	Zasady rozliczenia i płatności
Rozliczenie robót montażowych sieci kanalizacyjnych z tworzyw sztucznych może być dokonane jednorazowo po wykonaniu pełnego zakresu robót i ich końcowym odbiorze lub etapami określonymi w umowie, po dokonaniu odbiorów częściowych robót.
Ostateczne rozliczenie umowy pomiędzy zamawiającym a wykonawcą następuje po dokonaniu odbioru końcowego.
Podstawę rozliczenia oraz płatności wykonanego i odebranego zakresu robót stanowi wartość tych robót obliczona na podstawie:
•	określonych w dokumentach umownych (ofercie) cen jednostkowych i ilości robót potwierdzonych przez zamawiającego lub
•	ustalonej w umowie kwoty ryczałtowej za określony zakres robót.
Ceny jednostkowe lub kwoty ryczałtowe obejmujące wykonanie robót montażowych sieci kanalizacyjnych z tworzyw sztucznych uwzględniają:
•	przygotowanie stanowiska roboczego,
•	dostarczenie materiałów, narzędzi i sprzętu,
•	obsługę sprzętu,
•	przenoszenie podręcznych urządzeń i sprzętu w miarę postępu robót,
•	wykonanie robót ziemnych,
•	montaż rurociągów, obiektów sieciowych i urządzeń,
•	wykonanie prób szczelności,
•	usunięcie wad i usterek powstałych w czasie wykonywania robót,
	wykonanie badań i pomiarów kontrolnych standardowych (np. próbki betonu),
•	koszty pośrednie, zysk kalkulacyjny i ryzyko,
•	doprowadzenie terenu po budowie przewodów kanalizacyjnych do stanu pierwotnego.
9.3.	Objazdy, przejazdy i organizacja ruchu
9.3.1. Koszt wybudowania objazdów/przejazdów i organizacji ruchu obejmuje:
•	opracowanie oraz uzgodnienie z odpowiednimi in-stytucjami projektu organizacji ruchu na czas trwania budowy, oraz jego aktualizację stosownie do postępu robót,
•	ustawienie tymczasowego oznakowania i oświetlenia zgodnie z zatwierdzonym projektem organizacji ruchu i wymaganiami bezpieczeństwa ruchu,
•	opłaty za zajęcia terenu,
•	przygotowanie terenu,
•	konstrukcję tymczasowej nawierzchni, ramp, chodników, krawężników, barier, ozna-kowań 
i drenażu,
•	tymczasową przebudowę urządzeń obcych.
9.3.2. Koszt utrzymania objazdów/przejazdów i organizacji ruchu obejmuje:
•	oczyszczanie, przestawianie, przykrycie i usunięcie tymczasowych oznakowań pionowych, 	poziomych, barier i świateł,
•	utrzymanie płynności ruchu publicznego.

9.3.3.	Koszt likwidacji objazdów/przejazdów i organizacji ruchu obejmuje:
•	usunięcie wbudowanych materiałów i oznakowań,
•	doprowadzenie terenu do stanu pierwotnego.
9.3.4.	Koszt budowy, utrzymania i likwidacji objazdów, przejazdów i organizacji ruchu ponosi Zamawiający.

10. DOKUMENTY   ODNIESIENIA 
10.1. Normy
1.	PN-EN 1610:2002
Budowa i badania przewodów kanalizacyjnych
2.	PN-EN 752-1:2000
Zewnętrzne systemy kanalizacyjne. Pojęcia ogólne i definicje
3.	PN-EN 752-2:2000
Zewnętrzne systemy kanalizacyjne. Wymagania
4.	PN-EN 1401-1:1999
RSystemy przewodowe z tworzyw sztucznych. Podziemne bezciśnieniowe systemy przewodowe 
z niezmiękczonego polichlorku winylu (PVC-U) do odwadniania i kanalizacji. Część 1: Wymagania dotyczące rur, kształtek i systemu
5.	PN-ENV 1401-3:2002 (U)
Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych do podziemnej bezciśnieniowej kanalizacji deszczowej i ściekowej. Nieplastyfikowany polichlorek winylu (PVC-U). Część 3: Zalecenia dotyczące wykonania instalacji
6.	PN-EN 1852-1:1999
Systemy przewodowe z tworzyw sztucznych. Podziemne bezciśnieniowe systemy przewodowe 
z polipropylenu (PP) do odwadniania i kanalizacji. Część 1: Wymagania dotyczące rur, kształtek 
i systemu
7.	PN-EN 1852-1:1999/A1:2004
-	jw. -
8.	PN-ENV 1852-2:2003
Systemy przewodów z tworzyw sztucznych do podziemnej bezciśnieniowej kanalizacji
deszczowej i sanitarnej. Polipropylen (PP). Część 2: Zalecenia dotyczące oceny zgodności
9. PN-EN 588-1:2000
Rury włókno-cementowe do kanalizacji. Część 1: Rury, złącza i kształtki do systemów grawitacyjnych
10.PN-EN 588-2:2004
Rury włókno-cementowe do kanalizacji. Cześć 2: Studzienki włazowe i niewłazowe
11.	PN-EN 124:2000
Zwieńczenia wpustów i studzienek kanalizacyjnych do nawierzchni dla ruchu pieszego i kołowego. Zasady konstrukcji, badania typu, znakowanie, sterowanie jakością
12.EN 13101:2005
Stopnie żeliwne do studzienek kontrolnych
13.PN-B 10729:1999 Kanalizacja. Studzienki kanalizacyjne
14.PN-B 12037:1998
Cegły pełne wypalane z gliny - kanalizacyjne
15.PN-EN 476:2001
Wymagania ogólne dotyczące elementów stosowanych w systemach kanalizacji grawitacyjnej
16.PN-EN 681-1:2002
Uszczelnienia z elastomerów. Wymagania materiałowe dotyczące uszczelek złączy rur wodociągowych i odwadniających. Część 1: Guma
17.PN-EN 681-2:2002
Uszczelnienia z elastomerów. Wymagania materiałowe dotyczące uszczelek złączy rur wodociągowych i odwadniających. Część 2: Elastomery termoplastyczne.

10.2 Ustawy
•	Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jednolity tekst Dz. U. 2006 Nr 156, poz. 1118).
•	Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177) (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. Nr 164, poz. 1163).
•	Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. - o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92, poz. 881).
•	Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. - o ochronie przeciwpożarowej (jednolity tekst Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229).
•	Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. - o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321 z późn. zm.).
•	Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627)	 (jednolity tekst Dz. U. 2006 Nr 129, poz. 902).
•	Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (jednolity tekst Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086).
•	Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. - o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym 
dprowadzeniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747) flednolity tekst Dz. U. 2006 Nr 123, poz. 858).

10.3. Rozporządzenia
•	Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 2 kwietnia 2001 r. 
- w sprawie geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu oraz zespołów uzgadniania dokumentacji projektowej (Dz. U. Nr 38, poz. 455).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 r. - w sprawie systemów oceny zgodności, wymagań, jakie powinny spełniać notyfikowane jednostki uczestniczące w ocenie zgodności, oraz sposobu oznaczania wyrobów budowlanych znakowaniem CE (Dz. U. 2004 Nr 195, poz. 2011).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 października 2004 r. - w sprawie europejskich aprobat technicznych oraz polskich jednostek organizacyjnych upoważnionych do ich wydawania (Dz. U. 2004 Nr 237, poz. 2375).
•	Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. - w sprawie
ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 129, poz. 844) (jednolity tekst Dz. U. 2003 Nr 169, poz. 1650).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. - w sprawie bezpieczeństwa 
i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. Nr 47, poz. 401).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. - w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (Dz. U. Nr 120, poz. 1126).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 r. - w sprawie sposobów deklarowania wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz. U. Nr 198, poz. 2041).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 sierpnia 2004 r. - zmieniające rozporządzenie w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zamawiającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz. U. Nr 198, poz. 2042).
•	Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. - w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz. U. Nr 202, poz. 2072).
-	
	, dnia	r.
PROTOKÓŁ ODBIORU TECHNICZNEGO - CZĘŚCIOWEGO PRZEWODU
KANALIZACYJNEGO

1. Przedmiot odbioru
Przewód ogólnospławny*, sanitarny*, deszczowy*; system: grawitacyjny*, ciśnieniowy*, podciśnieniowy*, .
zrealizowany w	w ul	na odcinku	
nazwa miejscowości

o średnicy DN/ID*, DN/OD*	długości L =
wykonany z materiału	
ze studzienkami kanalizacyjnymi	
zaprojektowany przez	
uzgodniony przez	
nazwa przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji

Poz.	-	Imię i nazwisko	Instytucja	Stanowisko	i\
Uwagi '	
1.	Inwestor					
2.	Wykonawca					
3.	Nadzór					
4.	Użytkownik					
5.	Projektant					
i\
' dla osób pełniących samodzielne funkcje w budownictwie, Nr ewidencyjne: uprawnień budowlanych i Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa	

2. Skład Komisji, której przewodniczy inwestor:

Nr uzgodnienia	, okres budowy od dnia do dnia
3. Wykonawca przedstawił następujące dokumenty:
a)	pozwolenie na budowę;	c) projekt;
b)	dziennik budowy; d) 	 

4.	Wykonawca załączył do protokołu następujące dokumenty:

a)	protokół z badania szczelności	c) inwentaryzację geodezyjną -
przewodu;	szkicową;
b)	certyfikaty albo deklaracje	d)	
zgodności z polskimi normami     	
lub aprobatami technicznymi       	
dotyczące rur, kształtek i
studzienek kanalizacyjnych;
5.	Komisja stwierdza, że przewód kanalizacyjny będący przedmiotem odbioru:
5.1. zrealizowano zgodnie* niezgodnie* z przedstawioną dokumentacją oraz warunkami technicznymi wykonania i odbioru
5.2. może zostać* nie może zostać* zasypany
Na odwrotnej stronie niniejszego protokołu nie zostały zamieszczone* zostały zamieszczone* 
i podpisane pozostałe ustalenia komisji.

6.	Podpisy członków Komisji

Inwestor	Wykonawca	       Nadzór         Użytkownik		Projektant
1.	2.	       3.			 4. 			5.

* niepotrzebne skreślić

	, dnia	

PROTOKÓŁ ODBIORU TECHNICZNEGO - KOŃCOWEGO PRZEWODU
KANALIZACYJNEGO

1. Przedmiot odbioru
Przewód ogólnospławny*, sanitarny*, deszczowy*; system: grawitacyjny*, ciśnieniowy*, podciśnieniowy*,
zrealizowany w	w ul	na odcinku	
nazwa miejscowości

o średnicy DN/ID*, DN/OD*		długości L =	
wykonany z materiału	
ze studzienkami kanalizacyjnymi wyposażonymi w zespoły pompowe*, zawory opróżniające*
zaprojektowany przez	
uzgodniony przez	
nazwa przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji

Poz.	-	Imię i nazwisko	Instytucja	Stanowisko	i\
Uwagi '	
1.	Inwestor					
2.	Wykonawca					
3.	Nadzór					
4.	Użytkownik					
5.	Projektant					
' dla osób pełniących samodzielne funkcje w budownictwie, Nr ewidencyjne: uprawnień budowlanych i Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa	

2. Skład Komisji, której przewodniczy inwestor:

Nr uzgodnienia	, okres budowy od dnia do dnia	
3. Wykonawca przedstawił następujące dokumenty:
a)	pozwolenie na budowę; c) 	
b)	dziennik budowy; 	

4. Wykonawca załączył do protokołu następujące dokumenty:
a)	 protokoły odbiorów technicznych -	e) wyniki badań stopnia
 częściowych przewodu	                    zagęszczenia gruntu zasypki
 kanalizacyjnego;                                         wykopu;
b)	  projekt z wprowadzonymi	                 f) inwentaryzacja geodezyjna;
  zmianami podczas budowy;                   g)  .........................
c)	  protokół odbioru szczelności                        ……………….
 systemu kanalizacji                                      ………………..
 podciśnieniowej*
d)	  protokół odbioru uruchomienia            systemu kanalizacji ciśnieniowej*,   podciśnieniowej*, przepompowni   ścieków*;
d)	
5.	Komisja stwierdza, że przewód kanalizacyjny będący przedmiotem odbioru:
5.1.	zrealizowano zgodnie* niezgodnie* z przedstawioną dokumentacją oraz warunkami technicznymi wykonania i odbioru
5.2.	może zostać* nie może zostać* zasypany
Na odwrotnej stronie niniejszego protokołu nie zostały zamieszczone* zostały zamieszczone* 
i podpisane pozostałe ustalenia komisji w tym dotyczące stwierdzonych wad i terminu ich usunięcia.

6.	Podpisy członków Komisji
Inwestor         Wykonawca         Nadzór        Użytkownik        Projektant
1.	2.	       3.	       4.                  5.

* niepotrzebne skreślić